سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

21

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

قرينه فهم اصل معنا غير ممكن است باينمعنا كه سامع تا قرينه را نشنود اصلا معناى مجازى به ذهنش خطور نمىكند بخلاف مشترك كه بدون ذكر قرينه تمام معانى موضوع له آن اجمالا فهميده شده منتهى معلوم نيستكه كدام يك از آنها بطور معيّن و مشخّص اراده شده‌اند از اينرو براى تعيين معناى مراد بقرينه محتاج هستيم و اين قرينه را اهل اصطلاح قرينه معيّنه خوانند چنانچه قرينه در مجاز را قرينه صارفه مىگويند پس مقصود حضرات از نياز لفظ مشترك به قرينه ، قرينه معيّنه است نه صارفه بنابراين بين مجاز و مشترك فرق بسيار است و آن اينكه معناى مجازى بدون قرينه از لفظ اصلا فهميده نميشود نه اجمالا و ن تفصيلا ولى در مشترك معنا بدون قرينه از لفظ اجمالا فهميده شده منتهى تفصيل آن نيازمند بقرينه مىباشد . شرح فارسى : توضيح در بسيارى از نسخ متن بجاى [ دون المشترك ] ، دون الكنايه آمده و حاصل معنا طبق اين نسخ آنست كه : مجاز از دائره وضع خارج مىشود نه كنايه زيرا دلالت مجاز بر معناى مجازى بكمك قرينه بوده ولى كنايه اينطور نيست بلكه دلالت آن بر معناى كنائى بنفسه مىباشد . بايد بگوئيم : آنچه در اين نسخ آمده سهو و اشتباه است زيرا مقصود و مراد يكى از دو امر ذيل مىباشد يعنى مىپرسيم : آيا منظور آنست كه كنايه نسبت به معناى اصلى موضوع بوده بطورى كه اراده آن محتاج بقرينه نيست يا آنكه نسبت به معناى كنائى كه لازمه