متحيّر است گفته مىشود : انّى اراك تقدّم رجلا و تؤخر اخرى . مىبينم تو را كه يك بار پا جلو گذارده و بار ديگر پا به عقب مينهى . در اينمثال صورت شخص متردّد را به صورت تحيّر و تردّد كسى كه مىايستد تا برود پس يك بار تصميم برفتن مىگيرد لذا قدم بجلو نهاده و بار ديگر پشيمان شده و از تصميمش برگشته و پا به عقب مىنهد تشبيه شده و كلام كه به دلالت مطابقى بر صورت دوّم دلالت دارد در صورت اوّل استعمال گرديده و وجه شبه يك بار اقدام و بار ديگر به عقب برگشتن مىباشد كه از امورى متعدّد انتزاع شده چنانچه واضح و روشن است . و اين مجاز مركّب را تمثيل بر سبيل استعاره مينامند . امّا جهت تسميه‌اش به تمثيل آنست كه وجه شبه در آن از امور متعدّد انتزاع گرديده است و وجه ناميدنش به استعاره آنست كه در آن مشبه‌به ذكر گرديده و از آن مشبه اراده شده چنانچه شأن استعاره همين است . و گاهى نيز آن را تمثيل خوانده بدون تقييد به [ بر سبيل استعاره ] و امتياز آن از تشبيه با كاف و ساير ادات تشبيه آنست كه به مجاز مركّب چنانچه گفته شد تمثيل على سبيل الاستعاره يا تمثيل گفته مىشود بخلاف تشبيه كه به آن تشبيه تمثيل يا تشبيه تمثيلى اطلاق مينمايند . نقد شارح بر مصنف شارح در مقام انتقاد به مصنّف ميگويد : اينكه مصنّف مجاز مركّب را به استعاره تخصيص داد و قسم ديگرى