سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
155
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
الاشارة الى ان هذا انّما يظنّه الجهول و اما العاقل فيعرف انّه لا حاجة له فى السماء لاتّصافه بسائر الكمالات * و هذا المعنى مما خفى على بعض فتوهّم ان البيت تقصيرا فى وصف علوّه حيث اثبت هذا الظّن للكامل الجهل بمعرفة الاشياء . ترجمه ابلغ بودن ترشيح مصنّف گويد : ترشيح بليغتر مىباشد زيرا مشتمل است بر تحقيق مبالغه ، و نيز مبناى آن بر فراموش نمودن تشبيه است حتّى اينكه بنا مىگذارند و جارى مينمايند بر علوّ قدر آنچه جارى مىكنند بر علوّ مكان مانند قول شاعر : و يصعد حتّى يظنّ الجهول * بانّ له حاجة فى السماء شارح گويد : ترشيح از اطلاق و تجريد و جمع تجريد و ترشيح ابلغ بوده و مبالغهاش در اثبات وصف مستعارمنه براى مستعارله بيشتر است و دليل آن اينستكه اينقسم از استعاره مشتمل است بر تحقيق مبالغه در تشبيه چه آنكه اساسا در هراستعارهاى مبالغه در تشبيه مىباشد حال بديهى است ترشيح استعاره به اين نحو كه چيزى كه با مستعارمنه ملائم است همراه باشد خود تحقيق تشبيه و تقويت آن بوده در نتيجه ترشيح ابلغ محسوب مىشود . و دليل ديگر آنكه مبناى ترشيح بر تناسى و از ياد بردن تشبيه بوده و اينكه مستعارله نفس مستعارمنه است نه شيئى شبيه به آن حتّى كار به جائى رسيده كه در برخى از استعارات بنا گذارده