سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
107
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
كه رودخانهها پر از شتران بوده كه همچون آب در اين اباطح جارى هستند چنانچه در فرموده حقتعالى نيز كه مىفرمايد : و اشتعل الرأس شيبا . امر چنين است و اينكه شاعر اعناق را در سير داخل نموده است جهتش آنست كه سرعت و كندى در سير و حركت شتر غالبا در گردن اينحيوان ظاهر مىشود و ساير اجزاء را به آن مستند دانسته و در ثقل و خفّت تابع گردن مىباشند . شرح فارسى : توضيح قوله : و الشمس للوجه المتهلل : يعنى صورت تابان و نورانى قوله : به ارتفعوا الخ : ضمير در [ به ] به ذهن راجعست . قوله : وقف مكانه الى ان يعود اليه : ضمائر در [ وقف ] و [ مكانه ] و [ اليه ] به فرس راجع بوده و در [ يعود ] به صاحب فرس راجع است . قوله : و اذا احتبى : كلمه [ احتباء ] عبارتست از بستن پشت و ساق پاها را به جامه و نشستن . قوله : علك : يعنى جويدن . قوله : الحديدة المعترضة فى فم الفرس : يعنى حلقه اى آهنين كه در دهان اسب مىاندازند . قوله : به اطراف الاحاديث : يعنى انواع سخنان و از هر درى گفتگو نمودن . قوله : المطّى : جمع مطيّه بوده به معناى شتر .