سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

56

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

است از آنچه در ذيل آن ذكر گرديده . برخى گفته‌اند : اسم معرفه وقتى اعاده شود عين اوّل بوده بدين ترتيب اگرچه مصنّف در ذيل عنوان ضمير نياورده بلكه لفظ [ تشبيه ] را ذكر كرده ولى در عين حال گويا همان لفظ تشبيه در عنوان تكرار شده و معناى آن اراده گرديده است فلذا ذكر اسم ظاهر با آوردن ضمير تفاوتى در اين جهت ندارد . در جواب اين گفتار بايد بگوئيم : اينكلام بطور مطلق صحيح نيست يعنى در همه جا تكرار اسم معرفه دلالت ندارد كه لفظ دوّم عين اوّل بوده و با همان معناى قبل مراد مىباشد . و بهرصورت تشبيه در لغت عبارتست از : دلالت نمودن بر مشاركت امرى با امر ديگر در معنائى . معلوم باشد كلمه [ دلالت ] مصدر است و وقتى مىگويند : دللت فلانا على كذا يعنى فلانى را بر فلان امر راهنمائى نمودم . و مراد از [ امر اوّل ] در كلام مصنّف مشبّه و از دوّم مشبّه‌به و از [ معنا ] وجه شبه مىباشد و تعريف مذكور شامل دو مثال ذيل يعنى : قاتل زيد عمرا ( زيد با عمرو مقاتله نمود ) . و جائنى زيد و عمرا ( زيد و عمرو نزد من آمدند ) . مىگردد . سپس شارح در ذيل قول مصنّف : و المراد هيهنا الخ ميگويد :