سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
27
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
به همين معنا ( عدم اعتبار لزوم به معناى بيّن كه اهل منطق مىگويند ) اشاره كرده و مىگويد : لزوم در دلالت التزام را بايد رعايت كرد اگرچه به اعتقاد مخاطب بواسطهء عرف يا غير آن باشد . مراد از اين عبارت آنست كه لزوم معتبر در دلالت التزام بايد از امورى باشد كه اعتقاد مخاطب بسبب عرف عام آن را اثبات كرده باشد چه آنكه از لفظ [ عرف ] و اطلاق آن ، عرف عام فهميده مىشود . و مقصود از [ غيره ] غير عرف عام يعنى عرف خاص مىباشد همچون شرع و اصطلاحات ارباب صناعات و غير آن . شرح فارسى توضيح حاصل كلام مصنّف و شارح در اين عبارات شرح چهار نكته مىباشد : 1 - معناى لزوم ذهنى . 2 - مقصود از [ الزوم ] . 3 - فائدهء تقييد لزوم به ذهنى . 4 - مقصود منكرين لزوم ذهنى . شرح نكته اول لزوم يعنى وابستگى و اتصال و آن يا ذهنى است و يا خارجى و يا ذهنى و خارجى . لزوم ذهنى فقط همچون لزوم بصر براى عمى . و لزوم خارجى فقط مانند لزوم بياض براى شكر و سياهى براى كلاغ