3 - دلالت التزام . دلالت مطابقه آنست كه تمام لفظ بر تمام موضوع‌له دلالت كند مانند دلالت لفظ انسان بر حيوان ناطق . دلالت تضمّن آنست كه لفظ بر جزئى از معنايش دلالت كند و به عبارت ديگر از لفظى كه براى معناى مركّبى وضع شده تنها جزئش اراده شود مانند اراده حيوان از لفظ انسان . دلالت التزام آنست كه لفظ بر امرى كه از معنايش خارج ولى لازمه آن است دلالت كند و بعبارت ديگر از لفظى كه بر معنائى وضع شده خارج لازمش را اراده نمايند مانند اراده كتابت بالقوّه از لفظ انسان . دو دلالت اخير يعنى تضمّن و التزام را بنام دلالت عقليّه خوانند . امّا تسميه دلالت تضمّن به عقليّه از اينجهت است كه وقتى كلّ تحقّق يابد به حكم عقل جزء نيز متحقّق است پس حاكم بتحقّق دلالت تضمن عقل مىباشد . و امّا تسميه دلالت التزام به عقليّه ، جهتش آنست كه وقتى ملزوم محقّق بود لازم نيز به حكم عقل تحقّق دارد لاجرم اينقسم از دلالت را صحيح است از اقسام دلالت عقليّه قرار دهيم . ناگفته نماند كه ارباب منطق هرسه قسم را دلالت وضعيّه خوانده و وجه آن اينستكه وضع در حصول آنها دخيل مىباشد و آنچه در مقابل دلالت وضعيّه و طبعيّه است را دلالت عقليّه دانند همچون دلالت دود بر آتش .