[ مدح در اطراف كتاب مفتاح العلوم ] ترجمه مصنّف گويد : به جهت اينكه قسم ثالث از كتاب مفتاح العلوم از حيث ترتيب احسن كتب و بهترين آنها است . شارح گويد : ضمير در [ لكونه ] به قسم ثالث راجعست و در [ احسنها ] به [ الكتب ] عود مىنمايد پس معناى عبارت چنين مىشود : زيرا قسم ثالث بهترين كتابى استكه در اين زمينه از حيث ترتيب نوشته شده است و ترتيب عبارت است از نهادن هرچيزى در مرتبه و جاى خودش . شرح فارسى : توضيح يعنى وجه اينكه قسم ثالث از كتاب مفتاح العلوم از حيث نفع اعظم مصنّفات و مولّفات در اين فنّ است آن استكه از نظر حسن ترتيب و تركيب كلمات و عبارات هيچ كتابى در حدّ آن نيست و هيچيك از نوشته‌جات اهل اين فنّ مانند آن مطالب و عبارات و معانى را بجا و در موقع خودش استعمال نكرده‌اند . متن : و اتمّها تحريرا و اكثرها للاصول جمعا : شرح عربى و لكونه اتمّها تحريرا و هو تهذيب الكلام و اكثرها اى اكثر الكتب للاصول ، هو متعلّق بمحذوف يفسّره قوله جمعا لانّ معمول المصدر لا يتقدّم عليه . وا الحق جواز ذلك فى الظروف ، لانها ممّا يكفيه رائحة الفعل . ترجمه مصنف گويد :