سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

21

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

شرح فارسى : توضيح جار و مجرور در عبارت مصنف يعنى [ على آله ] معطوف است به [ على سيّدنا ] و شارح در ذيل آن مىگويد : اصل اينكلمه [ اهل ] بوده و به معناى استحقاق است چنانچه وقتى مىگويند [ فلان اهل لكذا ] يعنى فلانى استحقاق فلان چيز را دارد و اهل الرجل نيز به كسانى بايد گفته شود كه استحقاق ويرا داشته باشند لذا آل پيغمبر تنها زيبنده افرادى استكه استحقاق انتساب به حضرتش را داشته باشند و بهرحال كلمه آل از نظر شارح در اصل اهل بوده سپس هاء را به همزه تبديل نمودند دو همزه بدنبال هم واقع شده لذا دوّمى را به الف مبدل نمودند ال شد و دليل بر اين مدعى مصغّر كلمه آل است كه اهيل استعمال مىشود و بمقتضاى اينكه التصغير يردّ الاشياء الى اصولها مىيابيم اصل آل [ اهل ] بوده . و سپس مىگويد : كلمه [ آل ] از نظر استعمال اختصاص به افراد شريف و عظيم دارد از اين عبارت دو مطلب استفاده مىشود : 1 - اختصاص آن به عقلاء لذا آل اسلام و آل بلد صحيح نيست بخلاف كلمه اهل . 2 - اختصاص آن به عقلاء شريف النسب و عظيم الهويّه همچون آل النّبى ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) و آل بويه و آل آقا ، بخلاف اهل كه در افراد دانى و غير شريف نيز استعمال مىشود . متن : الاطهار .