امّا الاول : فالكلام فيه يقع فى مقامين : احدهما : جواز ارتكاب كلا الامرين او الامور و طرح العلم الاجمالى و عدمه و بعبارة اخرى : حرمة المخالفة القطعيّه : للتكليف المعلوم و عدمها . الثانى : وجوب اجتناب الكل و عدمه و بعبارة اخرى : وجوب الموافقة القطعية للتكليف المعلوم و عدمه . ترجمه : موضع دوّم شك در مكلّف به مبحث دوّم موردى است كه در مكلّف به شك داشته ولى نوع تكليف را مىدانيم مثلا حرمت يا وجوب را دانسته ولى حرام يا واجب مشتبه مىباشند . مطالب اين مبحث نيز سه‌تا است : مطلب اوّل دوران امر بين حرام و غير واجب و مسائل اينمطلب چهارتا است : مسئله اوّل مسئلهء اوّل آنست كه مكلّف به تحريم عالم بوده ولى شك در حرام داشته و منشاء شك وى اشتباه موضوع خارجى باشد .