شرح مقصود قوله : انّ المكلّف اذا التفت الى حكم شرعى : مؤلّف گويد : [ مقصود از تكليف ] در مقصود از مكلّف دو احتمال است : الف : آنكه مرحوم مصنّف از آن « مكلّف شأنى » را اراده نموده باشند يعنى شخص بالغ عاقل كه براى توجّه خطاب قابليّت داشته باشد اگرچه قابليّتش بنفس وجود خطاب تحقّق يابد بنابراين مىتوان گفت مكلّف يعنى كسى كه تمام شرائط عامّه تكليف را دارا است ازاين‌رو با اين قيد اشخاصى كه فاقد شرائط مزبور هستند از محلّ كلام خارج مىشوند همچون ، طفل ، مجنون و عاجز و غافل و منظور از حكم در اين احتمال حكم خاص نظير وجوب نماز و روزه و حجّ و امثال اين‌ها مىباشد . بنابراين معناى عبارت چنين مىشود : بدان هر عاقل بالغ واجد شرائط تكليف وقتى متوجّه حكم خاصّى از احكام شد از سه حال خارج نيست الى آخر . ب : مقصود از مكلّف ، « مكلّف فعلى » يعنى كسى كه جميع شرائط تكليف بالفعل و در وقت خطاب دو موجود باشد حتّى التفات و توجّهش به حكم . سؤال ممكنست گفته شود بنابراين احتمال قيد « اذا التفت » لغو و زائد است درحالىكه اصل در قيود براى احتراز و افاده فائده مىباشد . جواب مىگوييم قيد ياد شده بنا بر احتمال مذكور براى احراز موضوع و تحقّق آن مىباشد از قبيل ان رزقت ولدا ذكورا فاختنه ( اگر فرزند ذكور خداوند به تو عطاء فرمود او را ختنه نما ) كه قيد « ذكور » براى تحقّق و احراز موضوع حكم يعنى وجوب ختان مىباشد .