مطلب اوّل تعريف موضوع علم عادت مصنّفين و مؤلّفين بر اين جارى شده كه در مطلع و مقدّمه كتابشان از موضوع و مسائل و امور ديگرى صحبت مىكنند و مرحوم مصنّف نيز در اينجا به تبعيّت از آنها بشرح هر دو پرداخته و ابتداء موضوع علم را اين‌طور تعريف مىفرماين : موضوع هر علمى عبارتست از امرى كه از عوارض ذاتيّه آن بحث و گفتگو مىشود . مقصود از عوارض ذاتيّه ، اعراضى است كه بدون واسطه در عروض بر شيئى عارض مىشوند . عرض و اقسام آن مقصود از عرض در اينجا ، عرض در مقابل ذاتى باب ايساغوجى مىباشد و آن عبارتست از امرى كه از ذات شىء خارج باشد و آن بر سه قسم است : 1 - عرضى كه بدون واسطه بر ذات عارض مىشود . 2 - عرضى كه با واسطه داخل در ذات بر ذات عارض مىگردد . 3 - عرضى كه با واسطه خارج از ذات بر ذات عارض مىشود . قسم اوّل عرضى كه بدون واسطه عارض گردد خود بر سه نوع است : الف : آنكه عارض با معروض مساوى باشد و منظور از تساوى حمل است به اين معنا كه عارض را بتوان بر معروض حمل نمود مانند تعجّب كه بر انسان عارض مىشود و مىگويند :