سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
97
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
و فراوان مىباشد زيرا معرب عبارتست از كلمهاى كه از شباهت سابق الذّكر سالم و عارى باشد مثل دو كلمه « ارض » و « سما » و پرواضح است وقتى اسمى هيچيك از شباهات ياد شده به حرف را نداشته باشد برطبق اصل اوّلى بايد معرب گردد . لغات در اسم كلمه « اسم » داراى لغاتى است كه ذيلا ذكر مىشوند : 1 - سما : بضمّ سين با الف مقصوره . 2 - اسم : بضمّ همزه . 3 - اسم : بكسر همزه . 4 - سم : بضمّ سين . 5 - سم : بكسر سين . 6 - سمى : بروزن رضى . شارح گويد : شش لغت در « اسم » را در بيتى به اين گونه بنظم درآوردم : اسم بضمّ الاوّل و الكسر * مع همزة و حذفها و القصر يعنى اسم را با ضمّه اوّلش و كسر آن بخوان يك بار با همزه مضموم و مكسور و بار ديگر با حذف همزه بلكه با سين مضموم و مكسور قرائت نما و بار سوّم با الف مقصوره و سين مضموم و مكسور بخوان . قوله : و معرب الاسماء : از قبيل اضافه صفت بموصوف است و تقدير آن الاسماء المعربه مىباشد . قوله : اخّره : ضمير فاعلى به مصنّف و ضمير مفعولى به معرب راجع است . قوله : بخلافه : يعنى بخلاف معرب . قوله : لانّه قد سلما من شبه الحرف السّابق : ضمير در « لانّه » به معرب راجع