شرح عربى : هذا باب المعرب و المبنىّ و الاسم منه ، اى بعضه متمكّن و هو معرب ، جار على الاصلى و بعضه الآخر غير متمكّن و هو مبنىّ ، جار على خلاف الاصل . و انّما يبنى لشبه ، فيه ، من الحروف ، متعلّق بقوله ، مدنى ، اى مقرّب له . و احترز به عن غير المدنى و هو ما عارضه ما يقتضى الاعراب كاىّ فى الاستفهام و الشّرط ، فانّها اشبهت الحروف فى المعنى ، لكن عارضها لزومها الاضافة . ترجمه و شرح : مبحث معرب و مبنىو تقسيم اسم به آن دو مصنّف گويد : اسم بردو قسم است : معرب و مبنى . اسم در صورتى مبنى مىشود كه به حروف شباهت مدنى داشته باشد . شارح گويد : كلمه « منه » در متن به معناى « بعضه » مىباشد يعنى لفظ « من جارّه » تبعيضيّه است بنابراين معناى عبارت چنين مىشود : بعضى از اسماء متمكّن بوده كه به آن معرب نيز مىگويند ، اين اسماء براصل و قاعده اوّلى جارى هستند . و برخى ديگر از آنها غير متمكّن يعنى مبنى هستند ، اين گونه اسماء بر خلاف اصل و قاعده مزبور جارى شده‌اند . توضيح و شرح اساسا كلمات به اين منظور وضع و جعل شده‌اند كه متكلّمين در وقت اداء مقصود بمخاطبين آنچه را كه نيّت و اراده كرده‌اند تفهيم نموده و در مقابل مستمعين نيز بواسطه گوش فرادادن به سخنان ايشان مطالبى را كه مراد است