سم : بكسر سين ، فعل امر است از مادّه وسم ، يسم . بالنّون : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « سم » . فعل الامر : مضاف و مضاف اليه ، مفعول براى « سم » . ان : شرطيّه . امر : نائب فاعل است براى « فهم » مقدّر كه بواسطه « فهم » مذكور تفسير مىشود و اينجمله شرطيّه بوده كه جوابش « سم فعل الامر بالنّون » مىباشد و اينجمله شرط و جزاء معطوف هستند به جمله : مز ماضى الافعال بالتّاء . ترجمه : و افعال ماضى را بواسطه تاء مشخّص و ممتاز نما و فعل امر را بواسطه نون نشانه بگذار مشروط باينكه معناى امر از آن فهميده شود . شرح عربى : و ماضى الافعال بالتّاء السّاكنة مز عن قسيميه و كذا بتاء الفاعل . قال فى شرح الكافية : و عنى بذلك علامة تختصّ الموضوع للمضىّ و لو كان مستقبل المعنى . و سم بالنّون المؤكّدة فعل الامر ان امر فهم عمّا يقبلها . ترجمه و شرح : مصنّف گويد : و افعال ماضى را بواسطه تاء ممتاز نما . شارح گويد : مقصود از « تاء » تاء ساكنه بوده و مراد از ممتاز نمودن ماضى ، امتياز آن از دو فرد مقابلش يعنى مضارع و امر مىباشد چه آنكه تاء مذكور هيچ وقت به مضارع و امر ملحق نمىشود لذا با الحاقش بفعل مىتوان قطع و يقين داشت باينكه فعل ماضى است اگرچه در معنا بواسطه برخى از عوارض افاده معناى مضارع نمايد . سپس شارح مىافزايد : و همچنين بواسطه تاء فاعلى فعل ماضى را از مضارع و امر مىتوان