سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
426
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
و : رجل من الكرام عندنا ( مردى كه اين صفت دارد از افراد كريم مىباشد نزد ما است ) . شرح عربى : و ، الثّانى ان يتقدّمها استفهام نحو : هل فتى فيكم . و الثّالث ان يتقدّمها نفى نحو : ان لم تكن خليلنا فما خلّ لنا و الرّابع ان تكون موصوفة به وصف امّا مذكور نحو : رجل من الكرام عندنا . او مقدّر نحو : شرّ اهرّ ذاناب اى عظيم ، على احد التّقديرين . و كذا ان كان فيها معنى الوصف نحو : رجيل عندنا اى رجل حقير عندنا . او كانت خلفا من موصوف كمؤمن خير من كافر . ترجمه و شرح : مصنّف گويد : و نيز مانند : هل فتى فيكم . شارح گويد : 2 - آنكه ادات استفهام برمبتداء نكره مقدّم شده باشد مانند مثاليكه مصنّف ذكر نموده . شاهد در « فتى » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و « فيكم » جار و مجرور متعلّق به « استقرّ » خبر آن مىباشد و چون قبل از آن هل كه از ادات استفهام است قرار گرفته ابتداء به آن جايز مىباشد . 3 - آنكه ادات نفى برمبتداء مقدّم شده باشد مانند : ان لم تكن خليلنا فما خلّ لنا . يعنى اگر تو دوست ما نباشى پس هيچ دوستى براى ما نيست . شاهد در « خلّ » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و « لنا » جار و مجرور ، متعلّق به « استقرّ » بوده و خبر آن مىباشد و چون قبل از آن « ما » كه از ادات نفى است قرار گرفته ابتداء به آن جايز مىباشد .