سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

418

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

شرح عربى : و اعلم : انّ اسم الزّمان يكون خبرا عن الحدث نحو : القتال يوم الجمعة . لانّ الاحداث متجدّدة ، ففى الاخبار عنها به فائدة و هى تخصيصها به زمان دون زمان . ترجمه و شرح : تنبيه شارح گويد : معلوم باشد كه اسم زمان را مىتوان خبر از حدث يعنى مصدر قرار داد نظير : القتال يوم الجمعة ( كشتار در روز جمعه واقع شد ) . و دليل جواز آن اينستكه احداث و مصادر متجدّد الوجود بوده لاجرم در اخبار از آنها فائده نهفته است و آن عبارتست از تخصيص دادن آنها به زمانى غير از زمان ديگر چنانچه در مثال مذكور وقوع قتل را به روز جمعه اختصاص داده و نه زمان ديگر و اين خود فائده‌اى است كه از ناحيه اخبار عائد و حاصل مىشود . مؤلّف گويد : اين تنبيه را شارح بعنوان تمهيد و مقدّمه براى آماده شدن اذهان براى مضمون بيت آتى در اينجا ذكر نمود . قوله : لانّ الاحداث متجدّدة : مقصود از « تجدّد » اينستكه وجودشان ممتد و مستمرّ نيست بلكه لحظه‌اى تحقّق داشته و زمانى معدوم و غير محقّق مىباشند . قوله : ففى الاخبار عنها به : ضمير در « عنها » به احداث و در « به » به اسم زمان راجع است . قوله : و هى تخصيصها به زمان دون زمان : ضمير در « تخصيصها » به احداث راجع است و ضمير « هى » به فائده عود مىكند . متن : « 124 » و لا يكون اسم زمان خبرا * عن جئّة و ان يفد فاخبرا