ان : ناصبه . يختزل : فعل مضارع مجهول ، منصوب « بان » در تأويل مصدر و منصوب است تا مفعول براى « ابوا » باشد . ترجمه : در صورتى تبعيّت مذكور ثابت است كه صله با ذكر صدر صله طولانى گردد و اگر طولانى نشود حذف يادشده نادر و كم مىباشد . و نحات از حذف شدن عائد در صله اباء و امتناع كرده‌اند . متن : « 102 » ان صلح الباقى لوصل مكمل * و الحذف عندهم كثير منجلي تجزيه و تركيب ان : شرطيّه . صلح : فعل ماضى ، مفرد مذكّر از ثلاثى مجرّد باب « كرم يكرم » ، فعل شرط كه از جواب مؤخّر واقع شده . الباقى : فاعل براى « صلح » . لوصل : جارّ و مجرور ، متعلّق به « صلح » . مكمل : صفت براى « وصل » . واو : استينافيّه . الحذف : مبتداء . عندهم : مضاف و مضاف اليه ، مضاف ظرف متعلّق است به « كثير » . كثير : خبر است براى « الحذف » . منجلى : خبر بعد از خبر . ترجمه : در صورتى نحاة از حذف عائد امتناع ورزيده‌اند كه باقى جمله براى صله كامل بودن صلاحيّت داشته باشد . و در عين حال حذف عائد نزد ادباء كثير و ظاهر مىباشد .