سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
322
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
شده : الفضل ذو انعمكم اللّه به و الكرامة ذات اكرمكم اللّه به . يعنى فضل چيزى است كه حقتعالى آن را ارزانى نموده بشما و كرامت آنچنان شيئى است كه اكرام فرموده شما را به آن . شاهد در « ذات » است كه مبنى برضمّ مىباشد . و گاهى به آن اعراب مسلمات را مىدهند يعنى در حالت نصب و جرّ به كسره مىخوانند . سپس مصنّف گويد : و بجاى « اللّات » ذوات گاهى مىآيد : شارح گويد : مقصود اينستكه در برخى از لغات و نزد بعضى بجاى « اللّات » ذوات استعمال مىگردد . اينكلمه مبنى برضمّ است مانند آنچه در كلام رؤبة بن عجّاج آمده : جمعتها من انيق موارق * ذوات ينهضن به غير سائق شترانى را كه از جنس شتران بادپا و تندرو هستند گرد آوردم ، اين شتران آنچنان هستند كه از زير بار بدون اينكه كسى مهارشان را بكشد بلند مىشوند . شاهد در « ذوات » است كه مبنى برضمّ مىباشد . و گاهى نيز باينكلمه اعراب مسلمات را مىدهند . قوله : كما ذكره فى شرح الكافية : ضمير منصوبى در « ذكره » به كون ذات كالّتى راجع است . قوله : و قد تعرب اعراب مسلمات : ضمير نائب فاعلى در « تعرب » به ذات راجع است . قوله : و قد تعرب باعراب مسلمات : ضمير نائب فاعلى در « تعرب » به ذوات عود مىكند .