شرح عربى : تنبيه الضّمير « ايّا » و اللّواحق له عند سيبويه حروف تبيّن الحال . و عند المصنّف اسماء مضاف اليها . و فى اختيار لا يجيئ الضّمير المنفصل اذا تأتّى ان يجيئ الضّمير المتّصل ، لما فيه من الاختصار المطلوب الموضوع لاجله الضمّير ، فان لم يتأت بان تأخّر عنه عامله او حذف او كان معنويّا او حصر او اسند اليه صفة جرت على غير من هى له فصّل . و يأتّى المنفصل مع امكان المتّصل فى الضّرورة كما سيأتى . ترجمه و شرح : تنبيه شارح گويد : در ضمائر منفصل منصوب لفظ « ايّا » ضمير بوده و آنچه به آن ملحق است يعنى « ه ، هما ، هم ، ها ، هنّ ، ك ، كما ، كم ، كنّ ، ى ، نا » از نظر رأى ارباب دانش مورد اختلاف مىباشد . سيبويه آنها را حروفى مىداند كه بيان‌گر حال و نماينده آن از حيث افراد و تثنيه و جمع ، غائب و حاضر و تكلّم مىباشند . ولى مصنّف آنها را اسم و مضاف اليه « ايّا » مىداند . عدم جواز اتيان بضمير منفصل‌مگر در موارد ضرورت و بيان‌اين موارد مصنّف گويد : در حال اختيار و با امكان آوردن ضمير متّصل نمىتوان از ضمير