سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
190
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
سپس مصنّف گويد : ولى رفع را در ايندو در نيّت بگير . شارح گويد : جهتش آنست كه رفع يعنى ضمّه برواو و ياء ثقيل است از اينرو اظهارش نبايد نمود مانند : زيد يدعو ( مثال است براى تقدير رفع برواو ) و مثل زيد يرمى ( مثال است براى تقدير رفع برياء ) . و در آخر عبارت مصنّف مىافزايد : هرسه فعل را در حالت جزمى اگر بحذف الف و واو و ياء مجزوم نمائى حكم لازم و ثابتى را عملى ساختهاى . شارح گويد : يعنى بگوئى : لم يخش ( مثال است براى حذف الف در حالت جزمى ) و لم يرم ( مثال است براى حذف ياء ) . و لم يغز ( مثال است براى حذف واو ) . و در پايان كلام مىگويد : و گاهى در غير جزم حرف علّه ساقط و حذف مىشود در حالى كه حذفش غير لازم است مانند آنچه در آيه ( 18 ) از سوره علق آمده : سندع الزّبانية . شاهد در « سندع » است كه سندعو بوده و واو از آخرش حذف شده است . قوله : اسم آخره واو قبلها ضمّ : ضمير در « قبلها » به واو راجع است . قوله : آخر منه الف : ضمير در « منه » به فعل مضارع راجع است . قوله : او آخر منه واو : ضمير در « منه » به فعل مضارع عود مىكند . قوله : او آخر منه ياء : ضمير در « منه » به فعل مضارع برمىگردد . قوله : فالالف انو فيه غير الجزم : ضمير در « فيه » به الف راجع بوده و مقصود از آن فعلى است كه صاحب الف مىباشد . قوله : لثقله عليهما : ضمير در « ثقله » به رفع و در « عليهما » به واو و ياء عود مىكند .