سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

182

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

كلمه مزبور از حركات محبوس است و چون قصر در لغت همان حبس است لاجرم محبوس از حركات را مىتوان مقصور خواند . سپس در وجه تسميه آن بوجه ديگرى پرداخته و مىگويد : يا مىتوان وجه ناميدنش باسم مزبور را اين دانست كه در آخر آن الف غير ممدود واقع است چه آنكه در مقابل ممدود ، مقصور واقع مىباشد . مقاله مرحوم رضى مرحوم رضى كه به نجم الائمّه معروف است مىفرماين : وجه دوّم لازم است به اسم مضاف به ياء همچون « غلامى » اطلاق مقصور شود چه آنكه اينكلمه نيز از حركات محبوس است در حالى كه اصطلاح برآن جارى نشده . قوله : فى كون آخره الفا لازمة : ضمير در « آخره » به « الاوّل » راجع است . قوله : الاعراب فيه قدّرا : ضمير در « فيه » به الاوّل راجع است . قوله : جميعه : يعنى جميع الاعراب . قوله : من لتعذّر تحريكها : يعنى تحريك الف . قوله : و هو الّذىّ قد قصّرا : ضمير « هو » به « الاوّل » عود مىكند . قوله : سمّى مقصورا : ضمير نائب فاعلى در « سمّى » به « الاوّل » عود مىكند . قوله : لانّه حبس عن الحركات : ضمير در « لانّه » به « الاوّل » راجع است . قوله : او لانّه غير ممدود : ضمير در « لانّه » به « الاوّل » عود مىكند . قوله : و هو اولى : ضمير « هو » به وجه ثانى يعنى « او لانّه غير ممدود » راجع است . قوله : من اطلاقه على المضاف الى الباء : ضمير در « اطلاقه » به مقصور عود مىنمايد .