سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
179
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
ترجمه و شرح : تتمّه باب معرب و مبنى شارح گويد : در موردى كه به نون عوض رفع در افعال پنجگانه ، نون وقايه متّصل شود سه وجه در آن جايز است : الف : حذف نون رفعى از باب تخفيف . ب : ادغامش در نون وقايه . ج : فكّ آن از نون وقايه . و كلمه « تأمرونى » در آيه شريفه ( 64 ) از سوره زمر كه مىفرمايد : قل افغير اللّه تأمرونى اعبد ايّها الجاهلون . بهرسه وجه قرائت شده است . و گاهى بدون اينكه ناصب و جازم در كلام باشد نون مزبور را حذف مىكنند مانند آنچه در كلام شاعر آمده : ابيت اسري و تبيتي تدلكي * وجهك بالعنبر و المسك الزكّي يعنى : شب را بروز مىآورم در حالى كه طول شب را بسير مشغولم و تو اى زن نيز شب را سحر مىكنى در حالى كه صورتت را بعنبر و مشك پاكيزه مىمالى . شاهد در « تبيتى » و « تدلكى » است كه بدون جازم و ناصب نونشان حذف شده است . مصنّف گويد : اسمائى را كه مانند مصطفى و مرتقى هستند بنام معتلّ بخوان . شارح گويد : مقصود اينستكه اسماء معرب و متمكّنى را كه آخرشان الف بوده همچون مصطفى يا ياء مىباشد مانند مرتقي بنام معتلّ خوانده مىشوند . قوله : اذا اتّصل بهذه النّون : مقصود نونى است كه بافعال خمسه متّصل مىشود . قوله : نون الوقاية : شرح آن در كتب صرفى آمده است .