سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

176

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

نون مىباشد و آنها عبارتند از : 1 - تثنيه مذكّر غائب مانند : يفعلان . 2 - تثنيه مؤنّث غائب مانند : تفعلان . 3 - مفرد مؤنّث حاضر مانند : تفعلين و تدعين . 4 - جمع مذكّر غائب مانند : يفعلون . 5 - جمع مذكّر حاضر مانند : تفعلون . سپس مصنّف گويد : و حذف نون در اين افعال را علامت جزم و نصبشان قرار بده . شارح گويد : حذفها ، بنصب خوانده شده تا منصوب باشد به « اجعل » مقدّر و ضمير در آن به « نون » راجع است . و حاصل آنكه حذف نون را در افعال مذكور علامت براى جزم و نصب قرار بايد داد . و وجه آن در نصب اينستكه حالت نصب را حمل برجزم بايد نمود همانطوريكه در تثنيه و جمع اسماء نصب را برحالت جرّ حمل مىكنند . و سپس گويد : كلمه « سمة » در عبارت مصنّف به معناى علامت است . و بعد از آن مىافزايد : جزم مانند : لم تكونى چه آنكه در اصل « تكونين » بوده و پس از دخول جازم يعنى ( لم ) نون ساقط شد . و نصب مانند : لترومى مظلمة زيرا كلمه « ترومى » در اصل ترومين بوده و چون بعد از لام جارّه آن ناصبه مقدّره است از اينرو در مقام نصب نون را از « ترومين » حذف نمودند .