سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
396
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
دية أنثى و يحتمل دية أنثى ، لأنه المتيقن و جرحه فيما لا يبلغ ثلث الدية كجرح الذكر كالأنثى ، و فيما بلغه ثلاثة أرباع الذكر بحسبه معناى حكومت و ارش شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : مقصود از حكومت و ارش آن است كه مجنى عليه را با اينكه حرّ و آزاده است مملوك فرض مىكنيم و در حالى كه صحيح و سالم باشد قيمتش را تحصيل نموده و سپس قيمت وى در حال وارد شدن جنايت بر او را بدست مىآوريم و بعد نسبت تفاوت ايندو قيمت را از ديه اخذ مىنمائيم . شارح ( ره ) مىفرماين : مقصود اينست كه در جائى كه ديه مقدّر و معيّنى وجود ندارد ارش و حكومت ثابت است و معناى ايندو كلمه در اين موارد متّحد و يكسان باشد و آن اينست كه : مجنى عليه را مملوك فرض كرده و در حالى كه صحيح و سالم است با آنچه از اوصاف كه در حال جنايت دارا است قيمت مىكند و سپس قيمتش در حال جنايت و حدوث نقصان را بدست آورده آنگاه يكى از دو قيمت را به ديگرى نسبت داده و تفاوت آنها را بدست مىآوريم و بعد از ديه مجنى عليه هرقدر كه باشد به همان نسبت مذكور ( نسبت بين قيمت صحيح و ناقص ) اخذ مىنمائيم و اين مقدار اخذشده را اصطلاحا حكومت و ارش خوانند .