سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

39

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

نصف ديه اسب‌سوار و نيمى از قيمت اسبش را پرداخته و در مقابل اسب‌سوار نيز موظف است نصف ديه راجل را اعطاء كند . فرع ديگر اگر متصادمين هردو كودك و طفل بوده و خود بر مركب‌سوار شده باشند بدون دخالت ولىّ حكم آن است كه نصف ديه هريك بر عهده عاقله ديگرى است چه آنكه فعل صادر از ايشان خطاء محض بوده كه در اين قسم از جنايت عاقله متحمّل خسارت بايد بشود . و همچنين است اگر ولىّ ايشان آنها را بر اسبان سوار كرده باشد و امّا در صورتى كه اجنبى به اين كار مبادرت نموده و ايشان را بر اسبان سوار كرده باشد ضامن ديه هردو با هم مىباشد يعنى به ورثه هريك ديه كامل بايد بدهد . قوله : ان تلفت بالتصادم : ضمير در [ تلفت ] بفرس راجعست . قوله : الى اختيارهما : يعنى اختيار فارسين . قوله : امّا لو غلبتهما الدّابتان : مقصود از غلبه دابه بر صحابش طغيان و چموشى حيوان مىباشد . قوله : احتمل كونه كذلك : ضمير در [ كونه ] به حكم راجع بوده و مقصود از [ كذلك ] اينست كه هريك نصف ديه و نصف قيمت فرس ديگرى را ضامن باشد . قوله : احالة على ركوبهما مختارين : يعنى در اين حكم مدرك ما حواله دادن ركوب هريك از راكبين است به اختيارشان و به عبارت ديگر هردو در سوار شدن متار بوده لاجرم خود سبب براى اتلاف شده‌اند و چون فعل اختيارى هريك جزئى از سبب بوده و جزء ديگرش