سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

345

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

از چشمانش اشك ريخت و بينى خود را به عقب كشيد پس كاذب بوده و در غير اين صورت صادق است . شارح ( ره ) مىفرماين : مقصود اينست كه قوه شامّه كسى را از هردو مجراى بينى باطل نمود موظّف است تمام ديه را بپردازد و اگر از يكى چنين نمود تنها نصف ديه بايد بدهد . و اگر شخصى ادّعاء نمود كه جانى اين قوّع را در وى ابطال نموده و متقابلا جانى پس از انجام عملى كه امكان زوال قوّه مزبور بواسطه‌اش مىباشد آن را منكر شده و بدين ترتيب مجنى عليه را تكذيب كرد و چون صدق و كذب هيچيك محرز و معلوم نيست حكم آن است كه مجنى عليه را بواسطه بويهاى خوش و متعفّن و نيز روائح تند و قوى بايد آزمايش نمود به اين نحو كه در حال غفلت اشيائى را كه داراى چنين روائح و بوىهائى هستند نزديك بينى او بايد برد بطورى كه اگر قوه شامّه در وى باشد بطور ناگهان متأثّر شده و عكس العمل در او پيدا مىشود و اگر فاقد آن باشد همچنان به حالت بىتفاوتى باقى مىماند و بهرتقدير اگر توانستيم واقع امر و حال او را احراز كنيم بر طبق آن بايد حكم نمود و در غير اين صورت چون مورد از موارد لوث مىباشد مجنى عليه را مكلّف مىكنند كه به خوردن قسامه مبادرت ورزد و پس از آن بنفعش حكم مىشود . و در روايتى از مولانا امير المؤمنين عليه الصلاة و السلام به همان سند سابق در مسئله بصر كه از اصبغ بن نباته نقل شده بود آمده استكه جهت آزمايش مجنى عليه حراق را نزديك بينى او بايد برد ، پس اگر از چشمانش اشك فرو ريخت و بينى خود را به عقب كشيد معلوم مىشود كه در ادّعايش