سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

84

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

ملاحظه نمود كه به قدر جنايت بوده يا از آن بيشتر و يا مساوى با آن مىباشد در صورتى كه قيمت از جنايت بيشتر بود مقدار زائد را لازم است به مولاى او بدهند و در فرض ديگر فقط بر كشتنش بايد كتفاء گردد . البته اينكه گفتيم اگر قيمتش از جنايتى كه وارد آورده بيشتر باشد مبلغ زائد را بايد بمولايش بپردازد در صورتى است كه مجموع قيمت عبد از ديه حرّ بيشتر نباشد چه آنكه در اين صورت قيمت را به مقدار ديه در نظر گرفته و بيش از آن را ساقط مينمايند و بهر تقدير وقتى احد الشريكين در قتل را قصاص كرده و ديگرى را باقى گذاردند شريكى كه قصاص نشده بايد آنچه را كه از ديه مقتول در مقابل جنايتش واقع شده به شريكش كه بخاطر قصاص كشته مىشود ردّ نمايد مشروط به اينكه فاضل ديه مقتول يا قيمت وى به مقدار تمام مردود باشد مثلا زيد و عمرو كه هردو حرّ و آزاد هستند در كشتن خالد شركت كردند و او را به هلاكت رساندند سپس ولىّ خالد عمرو را قصاص كرده و كشت حال زيد كه شريك عمرو بوده و قصاص نشده لازم است آنچه را كه از ديه عمرو در مقابل جنايت وى واقع شده يعنى پانصد دينار را به او ردّ نمايد . و نيز اگر زيد كه حرّ بوده و بكر كه عبد است در قتل عمرو شركت نموده او را كشتند سپس ولىّ عمرو بكر را كشت حال بر زيد لازم است نصف ديه را بمولاى بكر ردّ كند مشروط باينكه قيمت بكر هزار دينار بوده تا در نتيجه نصف ديه مردود به او با مقدار زيادى كه از او استيفاء شده مساوى باشد و امّا اگر قيمتش مثلا 800 دينار بود زيد از 500 دينارى كه بايد ردّ كند تنها سيصد دينار بمولاى بكر داده و مقدار اضافى آن را كه 200 دينار ديگر باشد بايد به ولىّ مجنى عليه بدهد .