سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

79

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

از طرف مولا آنچه تا كامل شدن صنف ديه حرّ مانده بر عهده ولىّ مقتول مىباشد . و امّا اگر ولىّ قتل عبد را برگزيده و حرّ را باقى گذارد امر از دو حال خارج نيست : 1 - قيمت عبد از جنايتش بيشتر است . 2 - قيمت عبد از جنايتش بيشتر نبوده بلكه يا با آن مساوى و يا كمتر از آن مىباشد . در صورت اوّل كه قيمت از جنايت بيشتر است يعنى ارزش عبد بيش از نصف ديه حرّ مىباشد بر حرّى كه در قتل شريك عبد بوده لازم است مقدارى را كه بر صنف الدّيه زائد است به مولاى عبد ردّ كند منتهى زائد بودن قيمت عبد بر جنايتش به دو نحو ممكن است : اوّل : آنكه قيمت عبد به مقدار يك ديه كامل انسان حرّ باشد و به عبارت ديگر ارزش عبد از جنايتى كه وارد كرده به قدر نصف ديه حرّ اضافه باشد . دوّم : آنكه قيمتش از ديه كامل كمتر و از نصف الدّيه بيشتر باشد . اگر قيمت عبد به مقدار يك ديه كامل باشد پس از آنكه ولىّ مقتول او را بقتل رساند بر حرّى كه زنده مانده لازم است نصف ديه را بمولاى عبد ردّ كند . و در صورتى كه ارزش عبد به قدر ديه كامل نبوده بلكه از آن كمتر و از نصف الدّيه بيشتر باشد مثلا 800 دينار ارزش آن بود در اين فرض بر حرّ باقيمانده لازم است پانصد دينار كه مقدار جنايتش هست بپردازد ، منتهى سيصد دينار از آن را بايد به مولاى عبد بدهد زيرا ولىّ مقتول اين