سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

75

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

ايشان به ايشان ردّ نمايد . حكم اشتراك چند بنده در قتل يك مرد آزاد البته بايد توجه داشت به آن بنده‌هائى كه قيمتشان كمتر از جنايتى كه نموده‌اند بوده يا با آن مساوى مىباشد مبلغ زائد را ردّ نبايد كرد . شارح ( ره ) در ذيل [ لو اشترك عبيد فى قتله ] مىفرماين : مقصود از [ قتله ] كشتن مرد آزاد مىباشد كه در اين صورت ولىّ مرد مىتواند همه بنده‌ها را قصاص كرده و بكشد چنانچه حق دارد فقط بعضى از آنها را بقتل برساند . حال اگر تنها برخى را كشت بر وى واجب است اگر قيمت ايشان بيش از ديه مجنى عليه بود مبلغ زائد را بر آنها برگرداند ولى بايد توجّه داشت كه مبلغ زائد را مطلقا و بهر كيفيّتى به همه ردّ نمىكنند بلكه هربنده‌اى كه قيمتش كمتر از جنايتى كه كرده بوده يا با آن مساوى باشد از مال مردود بهره‌اى ندارد و تنها ردّ به كسى داده مىشود كه قيمتش از جنايتى كه كرده بيشتر باشد مشروط به اينكه از ديه حرّ تجاوز نكند چه آن‌كه در صورت تجاوز قيمتش را به ديه حرّ برگردانده به همان مقدار به حساب ميآورند بنابراين اگر عبيد سه تا بوده و قيمتشان روى هم ده هزار در هم يا كمتر بود بطورى كه جملگى در قيمت متساوى بودند و ولىّ مجنى عليه ايشانرا قصاص كرد ردّى نبايد بدهد زيرا ديه حرّ ده هزار در هم است و اگر مجموع قيمت از ده هزار تومان بيشتر بود پس به عهده هركدام ثلث ديه حرّ مىباشد لذا هركدام كه قيمتشان بيش از ثلث بود مقدار زائد از ثلث را بمولايش بايد ردّ كرد و آنكه اينطور نبوده و قيمتش به مقدار ثلث ديه با بيشتر از آن نباشد چيزى بمولايش داده نمىشود . قوله : فان قتلهم اجمع : ضمير فاعلى در [ قتلهم ] بولىّ مجنى عليه