سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
256
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
را بايد سالم بگذارند و تحقّق آن به اينست كه روى پلكهاى جانى پنبه مرطوبى نهاده و وى را در مقابل آئينه درخشان و تابانيكه مواجه با خورشيد قرار داد نگه مىدارند و مكلّفش مىكنند كه چشمش را گشوده و بآئينه نگاه كند و به همين حال آنقدر نگه داشته مىشود تا نور از چشمش رفته و حدقهاش سالم بماند . سپس مىفرماين : قول به اين نحو از استيفاء و قصاص مشهور بين فقهاء بوده و مدركش روايت رفاعه از مولانا ابى عبد اللّه عليه السلام است ، در اينروايت حضرت فرمودهاند : اين عمل را امير المؤمنين على عليه الصّلوة و السلام راجع به كسى كه لطمه و ضربتى بر چشم كسى زد و در نتيجه آب در چشمش ريخته شد و نور بينائى از آن زائل گشت انجام دادند . و اينكه مرحوم مصنف آن را به صورت قولى نقل و حكايت فرموده جهتش آن است كه خواستهاند بدين ترتيب بر نبودن دللى كه استيفاء را منحصر در اين نحو كند تنبيه نمايند چه آنكه مىتوان از راه ديگرى كه محصل غرض است جانى را قصاص كرد بدون اينكه طريق خاصّى موضوعيّت داشته باشد مضافا به اينكه در طريق روايت ضعف و جهالتى است كه بر تعيين مدلولش وافى و كافى نبوده اگرچه البتّه طريق مذكور نيز جايز است و با آن مىتوان حق مجنى عليه را استيفاء نمود . قوله : فى طريق الاقتصاص منه : ضمير در [ منه ] بجانى برميگردد قوله : با ذهاب بضرها مع بقاء حدقتها : ضمائر مؤنث به عين راجع مىباشند و در نسخههاى عبد الرّحيم و محمّد كاظم ضمير در [ حدقتها ]