800 در هم چه آنكه مرتد نسبت به اسلام نزديكتر بوده از ذمّى پس لااقل ديه‌اش بايد به مقدار ذمّى باشد منتهى اگر در بيشتر از آن شك و ترديد داشتيم اصل عدم زيادى از آن مىباشد ولى اين احتمال ضعيف و غير قابل اعتناء است . قوله : للمرتد مطلقا : چه ملّى بوده و چه فطرى باشد . قوله : يقتل المسلم له : ضمير در [ له ] به مرتد راجعست . قوله : لانّه بمنزلة الكافر : ضمير در [ لانّه ] بمرتد عود مىكند . قوله : و ان كان قبل استتابة الملّى : ضمير در [ كان ] بقتل عود مىكند . لان مفارقته للكافر بذلك : ضمير در [ مفارقته ] به فطرى راجع است و مشار اليه [ ذلك ] ممكن است توبه مرتد باشد در اين صورت ضمير مفارقته را بايد بخصوص مرتدّ ملّى ارجاع داد و محتمل است مشار اليه بقاء عقله اسلام باشد كه در اين فرض ضمير در [ مفارقته ] به مطلق مرتد راجع است و اين معنا به لحاظ اعمّ بودنش اولى و بهتر است . قوله : لا تخرجه عن الكفر : ضمير منصوبى در [ لا تخرجه ] به مرتد راجع است . قوله : فيقف ثبوتها على الدليل الشّرعى : ضمير در [ ثبوتها ] به ديه عود مىكند . قوله : و هو منتف : ضمير [ هو ] به دليل برمىگردد . قوله : لانّه اقرب منه الى الاسلام : ضمير در [ لانّه ] بمرتد و در [ منه ] به ذمّى راجعست . قوله : فلا اقل من كن ديته كديته : ضمير در [ ديته ] بمرتد و در