سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
16
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
برخى از فقهاء فرمودهاند : اگر آلت مزبور ندرتا نيز كشنده باشد كفايت مىكند . شارح ( ره ) در ذيل [ بما يقتل غالبا ] مىفرماين : شايسته بود مرحوم مصنف در تعريف فوق قيد [ العاقل ] را ميآوردند چه آنكه عمد مجنون نيز همچون كودك خطاء محسوب مىشود بلكه وى در متمشى نشدن قصد از او اولى از طفل مميّز است از اينرو وقتى عمد را در طفل غير قابل تحقق دانستيم در مجنون بطريق اولى بايد به آن ملتزم باشيم . و برخى از علماء تحقق عمد را بمجرّد قصد بقتل دانسته بدون اينكه دو قيد بلوغ و عقل را در آن اعتبار و لحاظ نمايند . و نظر ايشان در اين تعريف به اين نكته است كه ممكن است طفل و مجنون نيز صاحب قصد بوده و قتل را از روى عزم و قصد مرتكب شوند از اينرو بقيد [ عمد ] نمىتوان فعل صبى و مجنون را از تعريف خارج كرد و لاجرم براى بيرون راندن ايندو از تعريف قصاص ناچارند كه در آن قيد بلوغ و عقل را ذكر نموده و بگويند : موجب قصاص اذهاق بالغ عاقل الخ مىباشد و بدين ترتيب فعل صبى و مجنون از آن خارج شده و آنها را قصاص نمىكنند . و سپس در ذيل [ قيل او نادرا ] مىفرماين : يعنى بعضى از علماء فرمودهاند : يا آلت نادرا كشنده باشد كه اگر بواسطهاش قتل حاصل شد قاتل را قصاص مىكنند . اين قائل نظرش به اين نكته است كه عمد بمجرّد قصد قتل تحقق