سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
109
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
قائل اين قول مرحوم شيخ طوسى و جماعتى ديگر از فقهاء بوده و مدركشان رواياتى است كه براى اثبات حكم مخالف با ظاهر قرآن و اخبار صحيح و فتاواى اكثر علماء صلاحيّت ندارند . و طبق اين قول مرجع اعتباد مىباشد باينمعنا كه هروقت عرف شخصى را معتاد بقتل عبيد معرّفى كرد قتلش جايز و در غير اين صورت نمىتوان او را كشت . سپس مىفرماين : آخرين عبدى كه بدست حرّ مزبور كشته شده و به واسطهاش وصف اعتياد تحقّق مىيابد قهرا قيمت و ارزشى دارد ، آيا لازم است آنچه از ديه حرّ بيشتر از قيمت اين عبد است به اولياء حرّ داده شده و سپس او را بكشند ؟ برخى از فقهاء فرمودهاند : بلى حكم چنين است زيرا ديه او بيش از عبدى است كه سبب براى قصاص حرّ گرديده كما اينكه اگر زنى را بكشد و ولىّ زن بخواهد مرد را قصاص نمايد لازم است نصف ديه مرد را ابتداء بوى داده و سپس قصاصش كند . ولى اخبار از اعتبار و لحاظ آن خالى بوده و تعليلى كه در آنها وارد شده و قتل حرّ را معلول افساد وى قرار داده مقتضى اعتبار مزبور نميباشد . قوله : و صحيحة الحلبى و غيره عن الصّادق عليه السلام : امّا صحيحه حلبى : مرحوم شيخ الطّئفه آن را در كتاب تهذيب طبع جديد ج ( 10 ) ص ( 191 ) به اين شرح نقل فرموده :