سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
320
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
سپس مىفرماين : عبارات فقهاء شيعه و ديگران در اعتبار شرط مزبور مختلف و مضطرب است چه آنكه برخى از ايشان مطلق اجماع را شرط نمودهاند و بعضى ديگر علاوه بر آن ضرورى بودن را اضافه كردهاند و حق همينست چنانچه وجهش بيان شد . مرحوم شيخ الطائفه فرمودهاند : كسى كه با مسئله اجماعى شيعه مخالفت كند محكوم بكفر است . اين عبارت را قبلا در كتاب اطعمه از ايشان نقل نموديم ، البته قائل به ارتداد شخص مزبور بين فقهاء نادر بوده و غير از مرحوم شيخ كس ديگرى معلوم نيست به آن متمايل و معتقد باشد . پس از آن مىفرماين : همانطورى كه سجده و عبادت صنم كفرآور است چيز ديگرى كه اهل كفر مورد عبادت قرار داده و مقدّس مىشمرند همين حكم را دارد ، يعنى سجده در مثال آن نيز موجب حصول كفر مىباشد ، بنابراين اگر قصد مجرّد تعظيم و احترام بوده بدون اينكه آن را مستحق سجده و عبادت بداند اين مقدار از كرنش موجب كفر نيست بلكه بدعتى است كه حكم به قبحش شده اگرچه شئ مذكور استحقاق تعظيم به غير اين نوع را داشته باشد يعنى به غير سجده اگر مورد احترام و تعظيم قرار گيرد حرمت و قبحى بر آن مترتب نمىباشد چه آنكه حقتعالى سجده در مقابل غير خود را تجويز نفرموده امّا تعظيم يعنى سجده را منع ننموده است . و حاصل كلام آنكه : در مقابل بت و غير آن سجده نمودن به اعتقاد اينكه استحقاق