صورت قرار مىدهيم و مخرج را به حال خود باقى ميگذاريم پس اگر بخواهيم 5 / 1 3 را تجنيس كنيم لازم است عدد [ 3 ] را در [ 5 ] ضرب كرده و حاصلش كه [ 15 ] باشد با [ يك ] جمع نموده و مجموع را كه [ 16 ] باشد صورت قرار داده و مخرج همان عدد [ 5 ] مىباشد پس حاصل چنين 5 / 16 مىباشد . و نيز اگر 5 / 3 6 را خواستيم تجنيس كنيم پس از عمليات مذكور به صورت 5 / 33 در مىآيد چنانچه مجنّس 3 / 1 / 7 / 1 4 كه عدد مضاف است 21 / 85 مىشود زيرا ابتداء [ 3 ] را در هفت ضرب كرده و مخرج كسر مضاف را تحصيل نموده و پس از آن حاصل [ 1 ] در [ 1 ] را صورت قرار مىدهيم پس به صورت 21 / 1 4 در مىآيد و پس از آن عدد [ 4 ] را در [ 21 ] ضرب كرده و حاصل ضرب را با يك جمع نموده حاصلش را كه 85 است در صورت قرار مىدهيم و مخرج همان [ 21 ] مىباشد . رفع و كيفيت آن رفع : عبارتست از تبديل كسر به عدد صحيح اعمّ از اينكه با آن عدد صحيح ، كسر همراه بوده يا خالى از آن باشد قابل توجه آنكه عمل رفع فقط در كسورى محقق است كه صورت كسر از مخرج بزرگتر باشد . و كيفيّت آن به اين طريق است : لازم است صورت كسر را بر مخرج تقسيم كنيم ، پس بعد از تقسيم اگر باقيمانده‌اى وجود داشت خارج قسمت را عدد صحيح قرار داده و باقيمانده را صورت و مقسوم عليه را مخرج كسر مىگذاريم مانند كسر 7 / 9 كه بعد از رفع به صورت 7 / 2 1 در مىآيد يا كسر 4 / 15 كه به 3 / 3 3 بر ميگردد