سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

139

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

در اين صورت چون تفريق و كسر نمودن عدد [ 9 ] ممكن نيست قاعده اين است كه از مرتبه بعدى [ 4 ] كه مرتبه دهگان است ده واحد برداشته و به آن اضافه نموده در نتيجه عدد [ چهار ] به چهارده مبدّل شده و عدد [ 3 ] كه در واقع [ 30 ] هست به بيست تبديل مىشود از اينرو عدد نه را از چهارده كسر كرده و حاصلش كه [ 5 ] مىشود در زير خط افقى قرار ميدهيم و بعد عدد [ 2 ] را از [ 2 ] كسر نموده صفر مىشود پس حاصل تفريق عدد [ 9 ] از [ 34 ] عدد [ 5 ] مىشود . - 34 29 - 14 2 9 2 05 و اگر عدد فوق سه رقمى بود و رقم ده‌گانش كوچكتر از مرتبه دهگان عدد تحت باشد قاعده اين استكه از مرتبه صدگان كه نبت به مرتبه دهگان ، دهگان و دهگان نسبت به آن مرتبه آحاد محسوب مىشود ده واحد كسر كرده و به آن مىافزائيم و پس از آن عمل را ادامه مىدهيم . - 234 142 - 4 13 1 2 4 1 2 9 0 مثلا در تفريق عدد [ 142 ] از [ 234 ] پس از كسر عدد [ 2 ] از [ 4 ] باقيمانده آن‌كه [ 2 ] باشد در زير خط افقى نوشته سپس عدد [ 4 ] را از [ 3 ] كسر مىكنيم و چون ممكن نيستت ده واحد از عدد [ 2 ] كه نسبت به [ 3 ] دهگان و [ 3 ] نسبت به آن مرتبه آحاد است برداشته و به [ 3 ] اضافه مىكنيم و بدين ترتيب عدد [ 3 ] به [ 13 ] و [ 2 ] به [ 1 ] مبدّل مىشود و عمل تفريق بطور صحيح صورت مىگيرد و باقيمانده عدد [ 92 ] مىشود .