قوله : و الحق به : ضمير نائب فاعلى در [ الحق ] به ولد و ضمير مجرورى در [ به ] به زوج راجع است . متن : و لا يجوز نفي الولد مطلقا لمكان العزل عن أمه ، لإطلاق النص ، و الفتوى بلحوق الولد بفراش الواطئ ، و هو صادق مع العزل ، و يمكن سبق الماء قبله و على ما ذكرناه سابقا لا اعتبار بالإنزال في إلحاق الولد مطلقا ، فمع العزل بالماء أولى و قيد العلامة هنا الوطء مع العزل بكونه قبلا ، و المصنف صرح في القواعد باستواء القبل و الدبر في ذلك ، و في باب العدد صرحوا بعدم الفرق بينهما في اعتبار العدة . شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : ح : به جهت عزل از زن نمىتوان فرزند متولده را شخص از خودش نفى و سلب كند و بعبارت ديگر مجرّد عزل و نريختن منى را در رحم مجوّز نفى ولد نمىتوان قرار داد . شارح ( ره ) مىفرماين : دليل اينحكم اطلاق نص و فتوى است كه متفقا حكم به لحوق فرزند به فراش واطى نموده‌اند بدون اينكه بين فرض عزل و غير آن فرقى بگذارند . بنابراين اطلاق مزبور در صورت عزل نيز صادق است . از اين گذشته امكان دارد قبل از عزل و نگهدارى مرد از منى ، جهش كرده و در رحم قرار گرفته باشد و چون اين امرى است كه احتمالش بسيار قريب الوقوع بوده لاجرم مورد اعتناء و استناد قرار گرفته