سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
320
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
را آزمايش كنند . شارح ( ره ) مىفرماين : اگر مقدار شيرهاى دوشيده شده در اين سه روز تقريبا تمام با هم متّفق و مساوى بودند يا حلبات بعدى بيشتر از قبلى بود كشف مىشود كه حيوان مصراة نبوده ولى در صورت اختلاف آنها به طورى كه مقدار شيرهاى دوشيده شده بعد كمتر از قبل باشد آن هم به مقدار چشمگيرى كه از حدّ متعارف خارج باشد معلوم مىشود كه حيوان را تصريه كردهاند اگرچه بعد از سه روز شير دو مرتبه زياد گردد بنابراين خيار تدليس بطور فور و بدون درنگ بعد از سه روز ثابت شده و مشترى مىتواند معامله را فسخ نمايد . فرع اگر از طريق بيّنه يا اقرار بايع مصراة بودن حيوان ثابت شود مشترى از همان به دو ثبوت تا سه روز به دو شرط حق فسخ دارد : 1 - تصرّف غير اختبارى و بيش از حد آزمايش در آن نكرده باشد . 2 - مقدار حلبات بعدى بتدريج كمتر از قبلى بشوند . بنابنراين اگر مقدار شيرهاى بعد يا بطور مساوى با قبل بوده يا بواسطه عنايت حقتعالى و انعامش بيشتر بشود اقوى اين است كه خيار وى ساقط مىشود چنانچه اگر مشترى به مصراة بودن حيوان مطلع نشد تا زمانى كه عيب مرتفع گشت اين صورت نيز از نظر حكم همچون فرض قبلى بوده و خيار وى در اينجا نيز ساقط مىگردد .