سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

290

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

شرح فارسى : شارح ( ره ) مىفرماين : اگر بيّنات و مقوّمين در قيمت صحيح با هم متفق باشند مثل اينكه تمامشان اتفاق كردند كه قيمت صحيح آن 12 تومان است ولى در معيوبش باهم نزاع نموده : يكى از آنها آن را 10 و ديگرى 6 تومان قيمت گذارد . براى تحصيل ارش از طريق اول : ابتداء دو قيمت معيب يعنى 10 و 6 را با هم جمع كرده و مجموعش را تنصيف مىنمائيم عدد 8 بدست مىآيد سپس 8 را با 12 سنجيده نسبت بين آن دو ثلث است پس از ثمن كه بحسب فرض 12 تومان است ثلث آن يعنى چهار تومان بايع به مشترى بايد رد كند . و مىتوان بنا بفرموده مشهور بعد از جمع كردن دو قيمت معيب كه مجموعش 16 شد قيمت صحيح را كه متفق عليه بود تضعيف نمائيم يعنى در عدد 2 ضرب كرده و سپس حاصلش را كه 24 است با 16 بسنجيم و به همان نسبت از ثمن به مشترى دهيم بنابراين نسبت بين ايندو باز ثلث است چون تفاوت بين 16 و 24 عدد 8 است كه آن يك ثلث 24 مىباشد . و اما بنا به طريق دوم ( طريق منسوب بمصنف ) تفاوت بين 12 و 10 و نيز بين 12 و 6 را تحصيل مىكنيم در اول سدس و در دوم نصف است لذا از ثمن سدس و نصفش را بدست آورده مجموع آنها را كه 8 است تنصيف مىنمائيم عدد چهار مىشود پس از ثمن بايع لازم است چهار تومان به مشترى بدهد كه با طريق اول موافق شد . قوله : و لو اتفقت على الصحيحة : ضمير در [ اتفقت ] ببيّنه راجعست .