سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

243

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

بزيادة عن القيمة ، أو البيع بنقصان عنها بما لا يتغابن أي يتسامح به غالبا و المرجع فيه إلى العادة ، لعدم تقديره شرعا . شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : اين خيار با جهالت به قيمت ثابت است مشروط به اينكه مقدار غبن غالبا مورد تسامح و گذشت نباشد . شارح ( ره ) مىفرماين : اين خيار در موردى كه ذكر شد بعقيده مشهور از علماء براى هريك از بايع و مشترى ثابت است ، بنابراين فرموده مصنف در متن كه عبارت باشد از [ و هو ثابت ] طبق رأى مشهور مىباشد . و اما معناى غبن : اين است كه متاعى را به بيشتر از قيمت واقعى آن بخرند يا به كمتر از نرخ حقيقيش بفروشد كه در صورت اول مشترى و در فرض دوم بايع حق خيار داشته و مىتوانند معامله را فسخ نمايند اما همان طورى كه مرحوم مصنف فرمود مشروط به اينكه مقدار غبن قابل تسامح و گذشت نبوده و غالبا به آن راضى نيستند . و اما براى مناط و ملاك اين غبن كه موجب خيار است در شرع انور ضابطه و اندازه‌اى وارد نشده است و از اينرو لازمست در تعيين و تقديرش به عرف رجوع نمود . قوله : فى المشهور : قيد است براى اصل ثبوت خيار غبن نه براى تعميم آن نسبت به بايع و مشترى تا معنا اين باشد كه بعقيده مشهور براى هردو ثابت است در قبال برخى از فقهاء كه آن را اختصاص به احد المتعاقدين داده است چه آنكه چنين