عليها فإن عجز عنها فالبقرة ، فإن عجز عنها فالشاة ، و به قطع في الدروس ، و الرواية تدل على الأول ، و فيها أن الكفارة للنظر ، لا للإمناء ، و لو قصده ، أو كان من عادته فكالمستمني و سيأتي . شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : اگر محرم بزن اجنبيّه و بيگانه‌اى نگاه كرد و پس از آن محتلم شد كفاره‌اش اين است كه : اگر موسر و قادر است شتر بدهد و در صورتى كه متوسط الحال و متعارف است گاو داده و اگر معسر و تنگدست است بايستى گوسفند بدهد . شارح ( ره ) ابتداء فرموده : حكم مزبور در جائى است كه وى نه قصد احتلام را داشته و نه عادتش بر اين باشد كه در اثر نظر محتلم شود . و سپس مىفرماين : مناط تحقق اين سه مفهوم يعنى ( يسر ، توسط ، عسر ) حكم عرفى است . پس كسى را كه عرف موسر بداند بعقيده مشهور بايد شتر بدهد و آنكه را عرف متعارف و متوسط معرفى كند لازمست گاو داده و شخصى را كه طبق حكم ايشان معسر و تنگدست مىشناسند واجب است كه گوسفند بدهد اگرچه وى قادر بر اخراج گاو يا شتر باشد چنانچه متوسط ولو متمكن از اخراج شتر باشد بر وى لازم نيست . و در مقابل مشهور برخى چنين فرموده‌اند : وجوب شتر و گاو و گوسفند واجب ترتيبى است يعنى ابتداء بر