سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
49
الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى)
حذف كرده و چون ما بعد آن يعنى « دال » متحرّك بود تنها آخرش را جزم داده يعنى ضمّهاش را مبدّل به سكون نموده و با همان هيئت صرفش كرديم لذا بعد از آن : دحرج گرديد . فتسقط منه حرف المضارعة : ضمير در « منه » به فعل مضارع برمىگردد . متن : و ان كان ما بعد حرف المضارعة ساكنا فتحذف منه حرف المضارعة و تأتي بصورة الباقي مجزوما مزيدا في اوّله همزة وصل مكسورة الّا ان يكون عين المضارع منه مضموما ، فتضمّها و تقول : انصر ، انصرا ، انصروا الى آخر . و كذلك : اضرب ، اضربا ، اضربوا الى آخر . و اعلم و انقطع و اجتمع و استخرج . و فتحوا همزة « اكرم » بناء على الاصل المرفوض ، فانّ اصل « تكرم » تاكرم . ترجمه : و اگر حرف بعد از حرف مضارعه ساكن باشد پس از مضارع حرف مضارع را حذف نما و سپس باقى كلمه را با حالت جزمى بياور مشروط باينكه در ابتدائش همزه وصل مكسور اضافه كنى مگر آنكه عين الفعل مضارع مضموم باشد كه در اين صورت همزه را بايد ضمّه دهى لذا در امر حاضر از « نصر ، ينصر » مىگوئى : انصر يارى كن تو يكمرد حاضر در زمان حال . انصرا يارى كنيد شما دو مرد حاضر در زمان حال . انصروا يارى كنيد شما مردان حاضر در زمان حال . انصرى يارى كن تو يكزن حاضر در زمان حال . انصرا يارى كنيد شما دو زن حاضر در زمان حال .