سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

126

الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى)

و اسم فاعل آن راء ( يكمرد بيننده ) و رائيان ( دو مرد بيننده ) و راؤن ( مردان بيننده ) بوده مانند راع ، راعيان ، راعون . و اسم مفعولش مرئىّ همچون مرعىّ مىباشد . و بناء آن از باب افعال نيز با نظائرش مخالف است يعنى همانطورى كه « رأى » با نظائرش همچون نأى ، ينأى مخالف بوده و در رأى ملتزم هستند بحذف همزه بخلاف نأى ، ينأى عينا بناء باب افعالش نيز چنين است فلذا در باب افعال نيز همزه را از « رأى » حذف مىكنند ولى از اخواتش حذف نكرده بلكه همچنان محفوظ و ثابت مىگذارند از اينرو در بناء آن از باب افعال مىگويند : ارى ( نشان داد ) يرى ( نشان مىدهد ) اراء ( نشان دادن ) و ارائة ( نشان دادن ) و اراية ( نشان دادن ) . و اسم فاعلش مر و اسم مفعولش مرى ، مريان ، مرون ، مراة ، مراتان ، مريات مىباشد . و صيغه امر حاضر آن از باب افعال عبارتست از : ح ار ( نشان بده تو يكمرد ) اريا ( نشان بدهيد شما دو مرد ) اروا ( نشان دهيد شما مردان ) ارى ( نشان بده تو يكزن ) اريا ( نشان بدهيد شما دو زن ) ارينان ( نشان دهيد شما زنان ) . و با نون تأكيد مىگوئى : ارينّ ، اريانّ ، ارنّ ، ارنّ ، اريانّ ، ارينانّ . و در نهى آن مىگوئى : لا ير ( نبايد ببيند يكمرد ) لا يريا ( نبايد ببينند دو مرد ) ، لا يروا ( نبايد ببينند مردان ) . تا آخر صيغه‌هاى چهارده‌گانه . و در صرف نهى با نون تأكيد مىگوئى :