سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
26
اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)
صرف صيغه اسم فاعل از غير ثلاثى مجرّد سه صيغه مذكّر / / / / سه صيغه مؤنّث محسن / يكمرد نيكوئىكننده / مفرد / محسنة / يكزن نيكوئىكننده محسنان / دو مرد نيكوئىكننده / تثنيه / محسنتان / دو زن نيكوئىكننده محسنون / مردان نيكوئىكننده / جمع / محسنات / زنان نيكوئىكننده و به همين كيفيّت تمام ابواب ديگر نيز صرف مىشوند . اسم مفعول اسمى است كه از مصدر مشتق مىشود براى اينكه بر كسى يا چيزى كه مورد فعل ديگرى واقع شده است دلالت كند مانند مضروب « زده شده » . اوزان اسم مفعول اسم مفعول يا از ثلاثى مجرد است و يا از غير آن : امّا از غير ثلاثى مجرد بر وزن فعل مضارع مجهول همان باب مىآيد با اين فرق كه آخرش يك تنوين دارد مانند مكرم « باب افعال » كه بر وزن يكرم است . و امّا از ثلاثى مجرد يا قياسى است و يا سماعى : قياسى آن بر وزن مفعول مىآيد مانند : منصور . و سماعى آن ضابطهاى ندارد بلكه بهر وزنيكه اهل لسان استعمال كرده باشند