سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
20
اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)
مصدر غير ميمى مانند تمام مصادريكه قبلا ذكر شد . و ميمى عبارتست از مصدريكه در اوّل آن حتما حرف ميمى باشد مانند مطلع و آن داراى اوزانيست : اوزان مصدر ميمى براى مصدر ميمى اوزانيست كه ما بپارهاى از آنها اشاره مىكنيم . 1 - مفعل : مصدر است براى هرفعل ثلاثى مجرد مانند : مقتل و مشرب . 2 - مفعل : مصدر است براى هرفعل ثلاثى مجرّدى كه فاء الفعلش واو باشد مانند : وعد كه موعد مىشود . 3 - مفعله : مصدر است براى فعل ثلاثى مجرّديكه لام الفعل در آن حرف علّه واو - ياء - الف منقلب از ايندو باشد مانند : عصى « نافرمانى كرد » كه مصدر ميمش معصية مىشود . و همچنين هرفعل ثلاثى مجرّديكه عين الفعلش حرف علّه باشد مصدرش بر اين وزن مىآيد مانند : عاش « زندگى كرد » كه معيشة مىشود . تبصره بسيارى از افعال هستند كه مصدر ميمى آنها بر اين وزن است ولى هم قرائت فتح در آنها جائز است و هم كسر مانند : حمد ذمّ ، عجز ، ظلم ، عتب ، حسب كه محمدة « بكسر ميم دوّم و فتح آن » مذمّة « بكسر ذال و فتح آن » معجزة « بكسر جيم و فتح آن » مظلمه « بكسر لام و فتح آن » معتبه « بكسر تاء و فتح آن » محسبة « بكسر سين و فتح آن » . و نيز گاهى هم بفتح قرائت مىشود و هم بضمّ مانند : ميسره « بضم