سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
184
اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)
مانند دابّه كه اينقسم جايز است . و قسمى ديگر كه اصطلاحا باسم التقاء ساكنين على غير حدّه است جايز نيست و آن عبارتست از اينكه بر خلاف قسم اوّل باشد يعنى يا ساكن اوّلى از حروف مدّ نباشد ولو ساكن دوّمى ادغام شده باشد در نظير خود و يا اينكه اگر اوّلى از حروف مدّ است دوّمى مدغم نباشد و چون در تثنيه الحاق نون تأكيد خفيفه باعث اين قسم از التقاء ساكنين مىشود فلذا دخول آن را بر اين صيغ منع كردهاند و امّا علت اينكه بجمع مؤنث ملحق نميشود اينطور گفته شده است كه اصل در تأكيد نون ثقيله است پس نون خفيفه فرع آن مىباشد و چون فرع بايد تابع اصل باشد لذا چون در موقع الحاق نون ثقيله بجمع مؤنث بين نون ضمير و نون ثقيله الفى اضافه مىكنيم در فرع هم بايد چنين كنيم و بگوئيم لاتضربنان و بعد از اضافه كردن اين الف باز التقاء ساكنين على غير حدّه لازم مىآيد لهذا از اوّل دخول آن را بر اين دو صيغه منع كردهاند . اقسام و احكام مشتركه بين اسم و فعل هر كدام از اسم و فعل باعتبار اينكه حروف اصلى آنها يا صحيح است و يا غير صحيح بر هفت قسم تقسيم ميشوند چنانچه هر هفت قسم در اين بيت جمع مىباشد . صحيح است و مثال است و مضاعف / لفيف و ناقص و مهموز و اجوف 1 - صحيح - آنست - كه حروف اصلى آن نه حرف علّه باشد واو - ياء - الف منقلب از ايندو و نه همزه اسم مانند الضّرب و فعل مانند ضرب .