سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

158

اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)

در افعاليكه حرف اوّل آنها مضموم هست مانند باب افعال يا تفعيل و يا مفاعله و يا فعلل فقط ماقبل آخر را مفتوح مينمائيم . و امّا امر غائب - مجهولش همان فعل مضارع مجهول است با فرق اينكه در امر غائب لام امر در اولش هست و آخرش مجزوم چنانچه صرف آن بيايد . و امّا امر حاضر - كه بمجهول آن اصطلاحا امر به صيغه گويند قاعده اينست كه مانند امر غائب است فقط فرقش اينست كه امر غائب 6 صيغه غائب و دو متكلم دارد ولى امر به صيغه فقط شش صيغه است پس مجهول اضرب لتضرب مىشود . و چون اينقاعده در بعضى از ابواب ثلاثى مزيد و رباعى اندك تخلفى دارد فلذا براى رفع اشتباه از هر بابى سه صيغه اوّل آن را در حالت مجهول صرف مينمائيم تا خوانندگان در شبهه واقع نشوند . صرف ماضى مجهول از ثلاثى مجرد / نصر / كمك شد يك مرد در زمان گذشته / نصرا / كمك شدند دو مرد در زمان گذشته / نصروا / كمك شدند مردان درزمان گذشته صرف مضارع مجهول از ثلاثى مجرد / ينصر / كمك مىشود يك مرد در زمان حال يا آينده / ينصران / كمك ميشوند دو مرد در زمان حال يا آينده / ينصرون / كمك ميشوند مردان در زمان حال يا آينده