أعلل النفس بالآمال و أرقبها * ما أضيق العيش لو لا فسحة الأمل « 1 » او به آنچه كه معتقد است در آن خير و منفعتى در دنيا و آخرت دارد ، آرزو دارد و اميدوار است كه به چيزى دست يابد كه وى را شادمان مىسازد و نيز آنچه كه در دنيا و آخرت به آن علاقه‌مند است . آدمى آرزوى چيزى را مىكند كه تحقّق آن گاهى ممكن است و گاهى ممكن نيست ؛ و به چيزى اميد مىورزد كه مىتواند و يا نمىتواند . در قرآن اشاره‌اى هم نشده است كه به آدمى فرمان داده شود تا زندگىاش را به بيهودگى و بىاميد و آرزو سپرى كند ، بلكه هر چه در قرآن هست دلايل روشنى است بر اين كه كار و آرزو و پيشرفت كند و اميد داشته باشد ، چه در اين جهان و چه در آن سرا : رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ « 2 » . امّا آيهء : ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَ يَتَمَتَّعُوا وَ يُلْهِهِمُ الْأَمَلُ « 3 » ؛ تنها متوجّه كسانى است كه همهء همّتشان را به لذّتهاى دنيا محدود كرده‌اند و آرزوهايشان را به بهره‌مندى از خواسته‌هاى خود در دنيا جهت داده‌اند . آنها جز به اين مدّت كوتاه عمر كه از زمان تولّد تا مرگ طى مىكنند ، اميد ندارند و انتقال روح به جهان ديگر نزدشان سخنان بيهوده ، زايد و اعتقادى گمراه‌كننده است . منظور خداوند همچنين كسانى است كه به جهان ديگر پس از مرگ اعتقاد دارند ، امّا از معقول غافل ماندند و به محسوس چسبيدند و به جاى امر جاودان باقى ، به امر زايل شدنى فانى پرداختند ؛ و به درون امواج آرزوهاى حسّى مادّى افتادند و موجى از لذّت گذشته آنها را به سوى موج ديگرى از لذّت گذرا پرتاب مىكند و با زبانشان از مرگ و پس از مرگ سخن مىگويند ، ولى با دل و اعمال و آرزوها به ثروت ، فرزندان و زندگى دنيا گرايش دارند . عاقل كسى است كه براى هر دو زندگى كار مىكند و درنگ و انديشه و تلاشش براى هر دو زندگى است امّا باقى جاودان را برمىگزيند . پيمان خدا را بر آنچه نابود شدنى و از ميان رفتنى است ؛

--> ( 1 ) - من نفس را به آرزوها مشغول مىكنم و مراقب او هستم ، چه سخت بود زندگى اگر گسترهء آرزو نبود . ( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 201 : پروردگارا ! در اين دنيا به ما نيكى و در آخرت [ نيز ] نيكى عطا كن و ما را از عذاب آتش [ دور ] نگه‌دار ! ( 3 ) - حجر ( 15 ) آيهء 3 : بگذارشان تا بخورند و برخوردار شوند و آرزو [ ها ] سرگرمشان كند .