اخلاص « حقيقت اخلاص ، بيزارى جستن از هر چه غير خداوند است » . اين عبارت جامع و شامل را راغب اصفهانى در سخن كوتاهش در باب اخلاص در المفردات آورده است . اين تعريف دقيقترين تعريفى است كه تمامى معانى اخلاص را دربر دارد و به دو بخش بزرگ محدود مىشود : 1 - قول و عمل با هم ؛ يعنى اين كه بنده با زبانش شهادت دهد و با قلب و اعضايش باور داشته باشد كه خداوند از تمام جهات يكتاست و هيچ مخلوقى در يگانگى او با او شركت ندارد و در قلمرو فرمانروايى او شريكى وجود ندارد . در اين زمينه بيانى برتر و بديع‌تر از سورهء اخلاص وجود ندارد كه هر مخلوقى با هر زبانى آن را بر زبان مىآورد : قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ . اللَّهُ الصَّمَدُ . لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ « 1 » . خداوند سبحان دور از تشبيه و منزّه از تثليث است ؛ مثل و مانند و نظيرى ندارد . 2 - مراد عمل است ؛ يعنى بنده با اعمالش در عبادات و معاملات قصدى جز خدا و خشنودى و دوستىاش نداشته باشد . نه خواستار دنياست و نه خواهان امور فريبندهء وابسته به آن ، مانند : جاه‌طلبى و جلب احترام و دوستى مردم . و با حيله‌هاى تقوا و اظهار زهد و انواع ريا و نفاق در فكر فريب مردم نيست كه آدمى با اينها حقيقت و دروغ را متوجه نمىشود .

--> ( 1 ) - اخلاص ( 112 ) : بگو اوست خداى يگانه . خداى محمد [ ثابت - متعالى ] [ كسى را ] نزاده و زاده نشده است و هيچ كس او را همتا نيست .